ބިލެތްދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހަމްޒާގެ ވާހަކަދެއްކެވުން

ދިރިއުޅޭ ތަންތަން ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ ބިލެއް މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވި ކަމަށްޓަކައި ކުޅުދުއްފުށީ ދެކުނު ދާއިރާގެ ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރު މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން. އިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އެ ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރު މި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވި ހުށަހެޅުއްވުމަކީ މި މަޖިލީހަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށްބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް.

އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ބިލު މިހާރު އޮތްގޮތަށް ޤާނޫނަކަށް ހަދައިފިނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަޅުގަނޑުމެން މިކިޔާ ޢިމާރާތް ކުރުމާއި ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ ވިޔަފާރި އަށް އަންނާނެ ވަރަށް ބޮޑު ހުއްޓުމެއްކަން ކަށަވަރުކަން އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މި ބިލުން އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަކުރެވުނު އެންމެ މުހިންމު އެއް ނުކުތާ އަކީ، މި ބިލުގެ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމާޒުކުރެވިފައި ވަނީ މާލެ އަށް ކަމަށް. އާދެ، ދިވެހިރާއްޖެ ހަތް ސަރަޙައްދަކަށް ބެހިގެން ނުވަތަ 02 ސަރަޙައްދަކަށް ބެހިގެން ދާއިރު، އެ ރަށްރަށް ތަރައްޤީ ކުރެވެން އެބަޖެހޭ. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މާލޭގެ ގިނަ ބިންތައް ތަރައްޤީކޮށްފައިވަނީ މާލޭގެ ރަށްވެހިންގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ވެފައި ވާ ބައެއް ނޫން. އެއީ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މާލެ އަށް އައިސް މަސައްކަތް ކުރަން ފެށި ރައްޔިތުން ކަން ކަށަވަރު. އާދެ، މިފަދަ ބިލެއް ގާއިމުވެފައި ނުވަތަ މިފަދަ ޤާނޫނެއް ގާއިމުވެފައި އޮތް ނަމަ މާލެ އަށް މިހާރު މި އައިސް އޮތް ތަރައްޤީ އައުމަކީ ވަރަށް ވެސް އުނދަގޫ ކަމެއް. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ ޚާއްޞަކޮށް މި ބިލުގައި މިއޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ 21 ވަނަ މާއްދާގައި މިއޮތް ގޮންޖެހުން. 21 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބުނެފައި މިއޮންނަނީ ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކުލީގެ ގޮތުގައި ދެވޭ ފައިސާ އާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓްގެ ގޮތުގައި ދެވޭ ފައިސާ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފައިސާ އެއް ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތައް ދިނުމަކަށް، ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމެއް ނުކުރެވޭނެ. އަދި 31 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ކުއްޔަށް ދޫކުރުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން 2 މަހަށް ވުރެ ގިނަ މަހުގެ ކުލި އެޑްވާންސް، ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ފަރާތުން ހޯދައިގެން ނުވާނޭ. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ހިތުން މިއީ ހުޅުވާލެވިފައި އޮންނަ ބާޒާރެއްގައި ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހަށް ކުރިމަތިވާ. އަޅުގަނޑު ހިތުން ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ވެސް ފާހަގަކޮށް ދަންނަވާލަން ބޭނުންވޭ އަޅުގަނޑުގެ ދާއިރާ، ފ.އަތޮޅު ބިލެތްދޫ، މަގޫދޫ، ފީއަލީގެ ވަރަށް ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް މާލެ އަށް ހިޖުރަކޮށް، އެބައިމީހުންގެ އަސާސީ ޚާއްޞަކޮށް، ތަޢުލީމާއި، ޞިއްޙަތާއި މިފަދަ ކަންކަމަށް މަގުފަހި ކުރުމަށްޓަކައި މާލެ އަށް އައިސް ވަރަށް ބޮޑެތި ކުލިތަކުގައި ތަންތަނުގައި އެބަ އުޅޭ. އާދެ، އެ ތަންތަނުގެ ޙާލަތު ވަރަށް ވެސް ދަށްކޮށް ހުރި ތަންތަން އެބަހުރި. އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ކުއްޔަށް ދެވޭ ތަންތަނުގެ ވަކި މިންގަނޑުތަކެއް ހުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް، ރަނގަޅު ކަމެއް. އަދި މި މަޖިލީހުން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައި ވެސް އަޅުގަނޑު ދެކެން. އެހެންނަމަވެސް، ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، ދެމީހެއްގެ ދޭތެރޭ، ދެ ފަރާތެއްގެ ދޭތެރޭގައި ކުރެވޭ މުޢާމަލާތުގެ ތެރެއަށް ސަރުކާރުގެ ދިގު އަތް، ޤާނޫނުގެ ދިގު އަތް ބޭނުމަކީ އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި ފްރީ މާކެޓަށް ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ހުޅުވާލެވޭ ބާޒާރަށް ޖެހޭ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މިހާތަނަށް ފްރީ މާކެޓް ތެރެއަށް އަތް ބާނަން އުޅުނު އެއްވެސް އަތެއް ނުފިހި އެއް ނެތް. އެ ފިހުން އޮންނާނީ ވަރަށް ވެސް ކައިރި. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މި ބިލުގައި ރަނގަޅު ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަން. އެގޮތުން ޚާއްޞަކޮށް ކުއްޔަށް ދޭ ފަރާތާއި އަދި ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް ބަޔާންކޮށްދީ މިކަންކަން ކުރަން މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ ކަން ވެސް އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަން. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގެ ބަޖެޓަށް މިހާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މި ބިލުގައި މި ބުނެފައިވާ ކަންތައްތައް ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ނުވަތަ ދައުލަތުން ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެން ރައްޔިތުން މަހަކު މަދުވެގެން 3 ލައްކަ ނުވަތަ 4 ލައްކަ ރުފިޔާ ހޭދަ ކުރަން ޖެހޭނެކަން އަޅުގަނޑަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑުމެން ޚާއްޞަކޮށް މާލޭގައި، މިދެންނެވި ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ މި ވިޔަފާރީގެ ތެރޭގައި މިއޮތް ކަންކަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް މިކަންކަން ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ދައުލަތުން މަހަކު 4 ލައްކަ ރުފިޔާ އަޅުގަނޑުމެން ޚަރަދު ކުރަން ވީތޯ ވެސް މިއީ ސުވާލެއް. އަޅުގަނޑު މިދަންނަވާ 4 ލައްކަ ރުފިޔާ އަޅުގަނޑު އަންދާޒާ ކުރަނީ ޓްރިބިއުނަލާއި އަދި މީގައި ބުނެފައި މިވާ އޮފީސްތައް އުފައްދައި، އެ އޮފީސްތަކުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ރިޕޯޓު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައި، އެކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް އެހާކަންހާވަރު ޚަރަދު ވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަން. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މިދެންނެވި ކަންކަމުގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތަރައްޤީ އަށް ބޭނުންވެފައިވާ ގިނަގުނަ ފައިސާތައް ހޯދުމަށް ބޭންކުތަކުން މިއަދު މިވަނީ ވަރަށް ބޮޑެތި އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތި ލާފައޭ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ އެކި މީސްމީހުން ރައްކާކޮށްފައި ހުންނަ ފައިސާކޮޅު މާލޭގައި ތަންތަން ކުއްޔަށް ހަދައިގެން، އެތަންތަން ކުއްޔަށް ދީގެން، އެ ކަންކަން އެ ވިޔަފާރި ހިނގަމުންދާކަމީ އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލުކުރާ ޙަޤީޤަތެއް. އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭ އަނެއް ޙަޤީޤަތަކީ މީހަކު މަސައްކަތެއް ކޮށްގެން އޭނާ އަށް ފައިދާ ލިބޭނެ ގޮތް ވެސް ކަނޑައެޅިފައި އޮތުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންގެ އަރިހުން އެދެނީ މި ބިލު މިހާރު ޤާނޫނަކަށް ހަދައި ނަމަ ހަމައެކަނި މާލެ އަށް މި ޤާނޫނަކަށް ހެދުން. ރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ސަރުކާރުން ތަނެއް ކުއްޔަށް ހިފަންވެއްޖެ ނަމަ މި ބިލުގައި ބުނާ ގޮތުން ނަމަ އެ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭނީ ހަމައެކަނި ދެ މަސް ދުވަހުގެ ކުއްޔާއި، ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް. މިއީކީ ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނޫން. މި ބިލު ޤާނޫނަކަށް ވެގެން އަންނައިރު އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ކުރެވޭނެ ގޮތުގެ މަގު އޮންނަން ޖެހޭނީ މިނިވަންކަމާއިއެކު ހުޅުވިފައޭ. މިހާރު މި ބިލު އަޅުގަނޑު، އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ބޭނުން އަނެއް ނުކުތާ އަކީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް އެމް.ޑީ.ޕީ އަކީ އެކްސްޓްރީމް ރައިޓް ޕާޓީ އެއް ނޫނޭ. ހައްދުފަހަނައަޅާފައި ވިޔަފާރީގެ ގޮސް ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ ޕާޓީ އެއް ނޫނޭ. އެމް.ޑީ.ޕީ އަކީ ސެންޓަރ ރައިޓް ޕާޓީ އެއް. އާދެ، ވިޔަފާރީގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ އުސޫލުތަކެއްގެ މަތިން ވިޔަފާރި ކުރުމަށް ތާއީދު ކުރާ ޕާޓީ އެއް. އެއްގޮތަކަށްވެސް ސޯޝަލިޒަމް ނުވަތަ ކޮމިއުނިޒަމަށް ތާއީދު ކުރާ ޕާޓީ އެއް ނޫނޭ. އެހެންވީއިރު މިދެންނެވި ކަންކަމުގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ފުންކޮށް މި ބިލާއިމެދު އަޅުގަނޑުމެން ނަޒަރުކޮށް ވިސްނާލަންޖެހޭ. އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަން ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މާލެ އަށް އައިސް ތިބި ޟަރޫރީ ބޭނުންތަކުގައި ތިބި ރައްޔިތުންނާއި، މިހާރު މާލޭގެ ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ މި ވިޔަފާރީގައި ދިމާވެފައިވާ އުނދަގޫތަކާއި، ހިތްދަތި އިޚުސާސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެން އެކަމަށް ލުޔެއް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭ. މިދެންނެވި ލުއި ހޯދުމަށް އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރާ ކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ހުޅުވާލެވިފައި އޮތް ވިޔަފާރި ހަލާކު ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަން އަޅުގަނޑު ހަރު އަޑުން މި މަޖިލީހުގައި ދަންނަވަން. އަދި ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރުން މިކަމަށް ފުންކޮށް ވިސްނާވަޑައިގެން މި ވިޔަފާރި ހަލާކު ނުވާނެ ގޮތަކަށް މިކަންތައް ގެންދެވުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް. އަދި ހަމައެއާއިއެކު ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށް ދަންނަވާލަން ބޭނުންވޭ މިހާރަކަށް އައިސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ މި މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅޭ ބިލުތަކުގެ ފެޝަނަކަށް ވެއްޖޭ ކޮންމެ ކަމަކަށް ވެސް ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދުމާއި، ކޮންމެ ކަމެއް ބެލުމަށް ޓްރިބިއުނަލެއް އުފެއްދުން. އަޅުގަނޑުމެން އެބަހުރި ލޭބަރ ޓްރިބިއުނަލެއް ވެސް. މި މައްސަލަ ބެލިދާނެ ލޭބަރ ޓްރިބިއުނަލުން ވެސް. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ ޓްރިބިއުނަލެއް އުފައްދައި، ކޮންމެ އޮފީހެއް އުފައްދާއިރު ދިވެހިރައްޔިތުން އެއަށް ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިއްޙީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އުމުރާނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އެހެނިހެން ތަރައްޤީ އަށް ހުރި ފައިސާ މިދެންނެވި ވަޒީފާތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން އެބަ ހޭދަ ކުރަން ޖެހޭ. ވީއިރު އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ޚާއްޞަކޮށް މިފަދަ ބިލުތަކެއް އެކުލަވާލެވޭއިރު މިހާރު ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުންނާއި އަޅުގަނޑުމެން އުފައްދާފައި ހުރި އޮފީސްތަކަށް މި ޒިންމާތައް ދީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަ ކުރަން އަޅުގަނޑުމެން އަޅުގަނޑުމެން ގާތުން ވިސްނަމުން ދާން ޖެހޭނެ. އަޅުގަނޑު މި ފުރުޞަތުގައި އަދި އިތުރަށް ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑުމެން އެއްގޮތަކަށް ވެސް ޤަބޫލުކޮށްގެން ނުވާނޭ ދައުލަތުން ހޭދަ ކުރެވޭ ފައިސާ އަކީ އަޅުގަނޑުމެން އަގެއް ދައްކަން ނުޖެހޭ އެއްޗެއް ކަން. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖީބުން ދިވެހި ދައުލަތަށް ދައްކާ ފައިސާ. އަދި ހަމައެއާއިއެކު އަޅުގަނޑުމެން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ނަގާ އެއަށް އިންޓްރެސްޓް ދައްކަމުން ގެންދާ ފައިސާ ކަން ވެސް އަޅުގަނޑުމެން މި ފުރުޞަތުގައި ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭ. ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު ވާހަކަކޮޅު ނިންމާލުމުގެ ކުރިން މި ޢިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގައި ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ މި ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކުގައި ރަނގަޅު ހުށަހެޅުން އެބަހުއްޓޭ. އެހެންނަމަވެސް، އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި މި ހުށަހެޅުމުގައި މި ބިލުގައި ހުރި ބައެއް ހުށަހެޅުމަކީ މިދެންނެވި ވިޔަފާރި ކަނޑައެޅިގެން ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލާނެ ހުށަހެޅުންތަކެއް ކަން ވެސް އަޅުގަނޑު ޤަބޫލުކުރަމޭ. މިދެންނެވި ގޮންޖެހުންތަކުގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ފުންކޮށް ވިސްނައި، ދިރާސާ ކުރުމަށް ފަހުގައި މި ބިލު ޤާނޫނަކަށް ހެދުމަކީ މުހިންމު ކަމެކޭ. އެހެންނަމަވެސް، މިހާރު އެއޮތް ގޮތަށް މި ބިލު ޤާނޫނަކަށް ހަދައި ނަމަ ހަދަން ވާނީ ހަމައެކަނި މާލެއަށޭ. ޝުކުރިއްޔާ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސް.

އާކައިވް ކުރެވިފައިވާ ނުސްޚާ