މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުން އިޒްރޭލާއެކު ގުޅުން ބޭއްވިކަން ސާބިތުވާލިޔުންތަކެއް ވިހައިފި.

މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުން އެކި ދުވަސްވަރު އެކި ގޮތްގޮތަށް އެކި ފެންވަރުގައި ޔަހޫދީ ދައުލަތް އިޒްރޭލާއިއެކު ގުޅުންބެހެއްޓިކަން ށާބިތުވާ ލިޔުންތަކެއް ވިހައިފިއެވެ. މި ލިޔުންތައްޝ ވިއްސި ފޫޅުމަޔަކީ ރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީއެވެ.

މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުން އިޒްރޭލާއެކު ގުޅުންތަކެއް ބޭއްވިކަން ދޭހަވާފަދަ ލިޔުންތަކެއް ފޮރިން މިނިސްޓްރީން އިއްޔެ ހާމަ ކުރެއްވީ މައުމޫނީ ސަރުކާރުން އެއްވެސް އިރަކު އެއްވެސް ސިފައެްއގައި އިޒްރޭލާއި އެކު އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނުބާއްވާކަމަށް ބުނެ ރައްޔިތުންނަށް ބޮޑެތި އޮޅުވާލުންތައް އޮޅުވާލަމުންގެންދާތީއެވެ.

އިއްޔެ ދަރުބާރުގޭ ފަންސަވީހުގައި ފޮރިން މިނިސްޓްރީންް ބޭއްވި ނިއުސްކޮންފަރެންސެއްގައި ޚަަބރުފަތުރާ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް މައުމޫނުގެ ލިޔުންތައް ހާމަކުރެއްވީ މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ފޮރިން މިނިސްތަރުކަން ކުރެއްވެވި އަދި މިހާރުވެސް ފޮރިން މިނިސްތަރުކަން ކުރައްވަމުންގެންދަވާ ފޮރިން މިނިސްޓަރ ޑރ. އަޙްމަދު ޝަހީދެވެ.

ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ މުވައްޒިފުންވަނީ އެ ލިޔުންތަކުގެ ކޮޕީ ނިއުސްކޮންފަރެންސް ނިމުމުުން ނޫސްކޮންފަރެންސްގައި ބައިވެރިވި ހުރިހާ ނޫސްވެރިންނަށް ބަހާފައެވެ.

ހިތާމައަކީ މިފަދަ ހަޤިޤަތްތައް ފެންނަން ހުންނައިރުވެސް ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަން އޮޅުވާލަމުންގެންދާތީއެވެ. މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ޔަހޫދީންނާއި ގުޅުން ބެހެއްޓީ އެކި ދުވަސްވަރު އެކި ފެންވަރަށެވެ. ޤަބޫލުކުރެވޭގޮތުން ޔަހޫދީން މައުމޫނަށް ފައިސާ ދިން މިންވަރަކުންނެވެ. ފުރިހަމަ ވިޔަފާރި އުށޫލުން މިނެކިރައިގެންނެވެ.

މިހާރުގެ އިޒްރޭލާއެކު މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ގުޅުންތަކެއް ގާއިމް ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި އެއީ މައުމޫނީންނަށް ގަބޫލު ކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކެއް ނޫންކަމަށް މައުމޫނީ ސަރުކާރުގައި ބޮޑެތި މަޤާމުތަކުގައިތިބި މައުމޫނީން ބުނަމުންް ދަނިކޮށް އިއްޔެ ސަރުކާރުން ހާމަކުރެއްވި ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން އެއްލިޔުމަކީ 12 ނޮވެމްބަރ 1994 ވަނަ އަހަރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ފޮރިން މިނިސްޓްރީއަށް ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއެކެވެ.

މައުމޫނީ ވެރިކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ފޮނުވާ ހުރިހާ ލިޔުމެއް ހެން ނެރުއްވަމުންގެންދެވި މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ޕްރެޒިޑެންޝަލް އެފެއާރޒް މުޙައްމަދު ޙުސައިން ސޮއި ކުރައްވައި އޭރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ފަތުޙުﷲ ޖަމީލަށް ފޮނުއްވި މިސިޓީގައި ލިޔުއްވާފައި ވަނީ "ދިވެހިރާއްޖެ އާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު ވިޔަފާރި ކުރުމަށް މީގެކުރިން ގެނެވިފައިވާ މަނާކުރުން ދޫކޮށްލައްވަން ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް 9 ނޮވެމްބަރ 1994 ގައި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމަވައިފި ކަމަށް ދަންނަވަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް ދެސަރުކާރު ދެމެދުގައި އެކިއެކި އެގްރީމެންޓް ކޮށްގެން ކުރަންޖެހޭ ވިޔަފާރީގެ ކަންތައްތައް އަދި ތަންކޮޅެއް ފަސްކޮށްލަން ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ދަންނަވަންވސް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ"

ސަރުކާެރުން އިއްޔެ ހާމަކުރެއްވި ދެވަނަ ސިޓީއަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އޮފީހުން މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރޭޑް އެންޑް އިޑަންސްޓްރީޒްއަށް ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. 12 ނޮވެމްބަރ 1994 ގައި ފޮނުވި މި ސިޓީީގައިވެސް ސޮއި ކުރައްވާފައި ވަނީ މުޙައްމަދު ޙުސައިންއެވެ. ސިޓީ އެޑްރެސް ކުރައްވާފައި ވަނީ އޭރު ޓްރޭޑް މިނިސްޓަރަކަށް އެރު ހުރި މައުމޫނުގެ ކޮއްކޯފޫޅު، މިހާރުގެ ސަރުކާރުން އިޒްރޭލާއި ގުޅުން ބަހައްޓާތީ އެންމެ ބޮދަށް ކަންބޮޑުވެގެން އަޑުގަދަކުރާ އަބްދުﷲ ޔާމީނު ޢަބްދުލްޤައްޔޫމު ސީދީ އަށެވެ. އަމަލުކުރުން ލަސްކޮށްފާނެތީ އެސިޓީގައި "އަވަސް" ޖަހާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

މައުމޫނު އޮފީހުން ކޮއްކޯފޫޅު ޔާމީނަށް ފޮނުވި ސިޓީގައި ވަނީ "އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ފަދައިން ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ އާއި މެދުއިރުމަތީގެ މައްސަލައަށް މިހާރު ހެޔޮބަދަލު ތަކެއް އަންނަމުން ދިޔުމާއެކު އަރަބި ގައުމުތަކުންވެސް އިޒްރޭލާއެކު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް އުފައްދަމުން ގެންދާތީ، އިޒްރޭލާ ދޭތެރޭ ރާއްޖެއިން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތަށް ބަދަލު ގެންނަވަން ވަނީ ފައްޓަވާފައެވެ. މިގޮތުން އިޒްރޭލާއެކު ވިޔަފާރި ކުރުން މަނާ ކުރައްވާފައިވާ މަނާކުރުން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް 9 ނޮވެމްބަރ 1994 ދުވަހު ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމަވައިފި ކަމަށް ދަންނަވަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ. ވީމާ އިޒްރޭލުގައި އުފެދޭ ތަކެތި ނުވަތަ އިޒްރޭލްގައި އުފައްދާ ތަކެތި ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓު ކުރުން 1980 ގެ ޑިސެމްބަރ 15 ން ފެށިގެން މަނާކުރެވިފައިވާ މަނާކުރުން ދޫކޮށްލައްވައިފި ކަމަށް ރާއްޖެއަށް މުދާ އިމްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެންގެވުމަށްޓަކައި އާއްމުކޮށް އިއުލާން ނުކުރައްވަން ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ދަންނަވަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ"

އޭރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރ ފަތުޙުﷲ ޖަމީލް ސޮއި ކޮށްފައި މައުމޫނުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ އަންބަރީ އަބްދުއްސައްތާރަށް ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއެއްވެސް ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. އެއީ 4 އޮގަސްޓް 1994 ގައި ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީ އެކެވެ.

އެސިޓީގައި ލިޔެފައި ވަނީ "އިޒްރޭލްގެ ޕާސްޕޯޓުގައި މީހުން ރާއްޖެއަށް އެތެރެވުން މަނާވެފައި އޮތް އޮތުން ދޫކޮށްލުމާ ގުޅިގެން ރާއްޖެ އަންނަ ފުރަތަމަ އިޒްރޭލީ ޓޫރިސްޓުންގެ ގްރޫޕް 16 އޮގަސްޓް 1994 ދުވަހު ޒެޑްއޭ. 452 ފްލައިޓް އިން ރާއްޖެ އައިސް 19 އޮގަސްޓް 1994 ދުވަހު ޒެޑްއޭ 801 ފްލައިޓް އިން ފުރާގޮތަށް ހަމަޖެހިފައި ވެއެވެ. ޓޫރިސްޓުންގެ ގޮތުގައި އަންނަ މިގްރޫޕަކީ އިޒްރޭލީ ޑެލިގޭޝަން އެއްކަމަށް ބެލެވޭ ގްރޫޕެކެވެ. އެގްރޫޕްގައި ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ވަރަށް އިސްދެބޭފުޅަކާއި އިޒްރޭލްގެ ވިޔަފާރި ދާއިރާތަކުގެ ރެޕްރެޒެންޓެޓިވުންނާއި މީޑިޔާގެ ބޭފުޅުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ރަސްމީ ގޮތުން އެއީ ވަފްދެއް ކަމުގައި ނުބެލި ނަމަވެސް އެއީ ރާއްޖެ އަންނަ ފުރަތަމަ އިޒްރޭލީ ޓޫރިސްޓް ގްރޫޕް ކަމަށްވެފައި، އެގްރޫޕްގައި އިޒްރޭލީ އިޒްރޭލީ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ އިސްދެބޭފުޅަކު ހިމެނޭ ކަމަށްޓަކައި އެގްރޫޕް ރާއްޖެ އަންނަ ދުވަހާއި ރާއްޖެއިން ފުރާދުވަހު ކަސްޓަމްސް ކްލިއަރެންސް ވީހާވެސް ލުއިގޮތަކަށް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުން އެދި ކަސްޓަމްސްގައި ދެންނެވިފައިވާތީ އެގްރޫޕް ރާއްޖެ އައިސް ފުރުމުގައި ހަމައެފަދައިން ތިޔަމިނިސްޓްރީގެ އެއްބާރުލެއްވުމަށް އެދި ދަންނަވައި، އެގްރޫޕްގެ ލިސްޓެއް މިނޯޓާއެކު ފޮނުވީމެވެ."

ޔަހޫދީ ދައުލަތް، އިޒްރޭލުން އައި އެގްރޫޕްގައި އިޒްރޭލްގެ މީޑިޔާގެ 10 ވަރަކަށް މީހުން ހިމެނެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި އިޒްރޭލްގެ ޓީވީ ޗެނަލެއްގެ ނޫސްވެރިންނާއި އިޒްރޭލްގެ ދުވަހު ނޫސްތަކާއި މެގަޒިން ތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ ނޫސްވެރިންވެސް ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ޓްރެވަލް އެޖެންޓުންގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ 13 މީހަކު އެގްރޫޕްގައި ހިމެނެއެވެ. އަދި އިޒްރޭލްގެ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ 7 ވަރަކަށް ބޭފުޅުންވެސް ހިމެނެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި އިޒްރޭލްގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގައި އޭޝިޔާ ޑިޕާޓްމެންޓްގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރ އަކަށް ހުންނެވި ފަރާތާއި އިޒްރޭލްގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގައި ސައުތު އީސްޓް އޭޝިޔާ ޑިޕާޓްމެންޓްގެ ޑިރެކްޓަރ އަކަށް ހުންނެވި ފަރާތްވެސް ހިމެނޭކަން ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެއެވެ.

ސަރުކާރުން އިއްޔެ ހާމަކުރެއްވި އަނެއް ލިޔުމަކީ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން މައުމޫނަށް ފޮނުއްވާފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. މައުމޫނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރ، ކާރުގެ ހުންގާނު ނުފެންނަ ފަތުޙުﷲ ޖަމީލް ސޮއި ކޮށްފައި ް މައުމޫނަށް އެ ސިޓީ ފޮނުއްވާފައި ވަނީ 12 ޖޫން 1994 ގައެވެ.

އެސިޓީގައި ލިޔެފައި ވަނީ "އިޒްރޭލް އާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ގުޅުން އޮވެފައި، 1975 ވަނަ އަހަރު އެގުޅުން ކަނޑާލެވުނީ ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލާގައި އިޒްރޭލުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާ އިދިކޮޅު ހެދުމުގެ ގޮތުންނާއި، އަރަބި ގައުމުތަކުން ގެންގުޅޭ އިޒްރޭލް ބޮއިކޮޓް ކުރުމުގެ ސިޔާސަތަށް ތަބާ ވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ސަބަބު ތަކަކީ މިއީކަން އެނގޭ އެއްވެސް ރެކޯޑެއް ނެތެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ މިވޭތުވެދިޔަ އަހަރު ތަކުގެތެރޭ ހިގަމުން ގޮސްފައިވާ ގޮތް ތަފްސީލް ކޮށްނުދެންނެވި ކަމުގައިވިޔަސް މަނިކުފާނަށްވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ވޮޝިންޓަންގައި ޕީއެލްއޯ އާއި އިޒްރޭލާއި ދެމެދު ވެވުނު ސުލްޙައިގެ އެއްބަސްވުމަށް ފަހު، ހެޔޮ މިސްރާބެއްގައި ހަލުވި ބަދަލުތަކެއް އެމައްސަލައަށް އައިސްފައިވެއެވެ. އަދި މިހާރު ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަންކަމާބެހޭ ވާހަކަތައް ޚުދު ޕީއެލްއޯ އާއި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާއި އިޒްރޭލާ ގުޅިގެން ދައްކަން ވަނީ ފަށާފައެވެ. އަދި އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެދެވޭ ބަދަލުތައްވެސް ވަނީ އަންނަން ފަށާފައެވެ. އެހެންކަމުން އިޒްރޭލީ ބޮއިކޮޓް މުޅިން ރޫޅި ބޮއިކޮޓް ކުރާ ގައުމުތައް ދަނީ މަދުވަމުންނެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު މޮރޮކޯ، ޓިއުނީޝިޔާ، އޮމާން، ޔޫއޭއީ، އިޖިޕްޓް، އަލްޖީރިޔާ އަދި ކުވޭތް އިން އިޒްލޭރާއިއެކު ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތް ހިންގަމުން މިހާރު އެބަގެންދެއެވެ. ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައަށް މިއަންނަމުންދާ ތާރީޚީ ބަދަލުތަކާއި، އިސްވެ އިޝާރާތް ކުރެވުނު ސަބަބު ތަކަށްޓަކައި، އަދި ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދީ މަސްލަޙަތު އޮތީ ވީހާވެސް ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ބޭރުގެ ގައުމްތަކާ މުއާމަލާތް ހިންގުމުގައި ކަމަށްވާތީވެ، މިހާރު އިޒްރޭލާ މެދު ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތަށް ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ފެންނަ ވާހަކަ ދެންނެވީމެވެ.

އަދި ބަދަލު ވަމުން މިއަންނަ ހަގީގަތް އެންމެ ފަހުން ދެނެގަންނަ ގައުމްއަކަށް ރާއްޖެނުވެ، ރާއްޖެ ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތު ބަދަލު ކުރުން އަވަސް ކުރުން ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ފެންނަ ވާހަކަވެސް ދެންނެވީމެވެ. މިދެންނެވި ފަދައިން ސިޔާސަތު ބަދަލު ކުރަމުން ގެންދިޔުމުގައި 3 މަރުޙަލާއަކަށް ބައިކޮށްލައިގެން ގެންދިޔުން ރަނގަޅުވާނެއެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ޓޫރިޒަމްގެ ދާއިރާގައި އިޒްރޭލީ ޕާސްޕޯޓުގައި އިޒްރޭލްގެ ރައްޔިތުން ރާއްޖެ އައުން ހުއްދަކޮށް އެކަން ހާމަކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިހަރުފަތުގައި ސައުތު އެފްރިކާއާ ދެމެދު އަމަލުކުރި ފަދައިން ރާއްޖޭގެ ކުންފުނިތަކާއި އިޒްރޭލްގެ ކުންފުނިތަކާއި ސީދާ ކޮންޓްރެކްޓް ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ބޭއްވުން ރަގަޅުވާނެއެވެ.

ދެވަނަ މަރުޙަލާގައި ޓޫރިޒަމް، ސިވިލްއޭވިއޭޝަން އަދި ޓްރޭޑްގެ ދާއިރާގައި ސީދާ މުއާމަލާތް ކުރުމުގެ ދޮރު ހުޅުވާލެވިދާނެއެވެ. ތިންވަނަ މަރުޙަލާގައި ސިޔާސީ ގުޅުން އަލުން ޤާއިމް ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިފިޔަވަޅު އަޅަން ފެންނަނީ ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ ހިތްހަމަޖެހޭ ފެންވަރެއްގައި ހައްލުވާތަން ފެނުނީމައެވެ. މިހެންވެ މިވާހަކަ ދަންނަވައި، މިކަމާމެދު މަނިކުފާނުގެ ލަފާފުޅަކަށް އެދި ދެންނެވުމުގެ މާތްކަން ލިބިގަތީމެވެ." ސިޓީގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ.

މި ލިޔުންތަކަށް ބެލުމުން އެނގެނީ މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި އެއިރެއްގައި މައުމޫނާއި މައުމޫނުގެ ބައިވެރިންނަށް ޔަހޫދީން ފައިސާ ދިން ނިޞްބަތަކުން ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ފޫގަޅައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ކަމެވެ. އެކަމުގައި މައުމޫނާއި ފަތުޙުﷲ ޖަމީލާއި ދިއައީ ވާދަކުރަމުން ކަމެވެ. ގިނައިން ފައިސާ ލިބޭތޯ އެކަކަށްވުރެ އަނެކަކަު ވާދަކޮށްފައިވާކަމެވެ.

އެހެންކަމުން މައުމުނާއި މައުމޫނިން މިއަދު ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލަން ދައްކަމުންގެންދާ ދޮގުބުހުތާން ވާހަކަތަކުގެ ހަޤީޤަތް ރައްޔިތުންނަށްއ ިތުރަސް ހާމަވެގެން ދިއައީއެވެ. ޔަހޫދީންގެތެރޭގައިވެސް މައުމޫނަށްވުރެ ޔަހޫދީކަން ގަދަ އެއްވެސް ޔަހޫދީ އަކު ހުންނާނެކަމަކަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ.

އާކައިވް ކުރެވިފައިވާ ނުސްޚާ