މައުމޫނު ރާއްޖެއަށް ކޮށްދިން އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކުގެތެރެއިން އެއިޑްސްބަލި ފެތުރުން

މައުމޫނަކީ 30 އަހަރުވަންދެން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން އެހޮދިގޮތަކަށް ހޯދައިގެން އެކުރިގޮތަކަށްކުރި މީހެކެވެ. ރައްޔިތުން ނުކުމެ ބަނޑުގައި ވާޖަހައި ދަމާ ވެރިކަމުން ބޭލުމުން ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާގެ އޮފީހެއްެ ސެކެޓްރިއޭޓްގެ ނަމުގައި އަލިވާގޭގައި ހަދައިގެން އުޅޭމީހެކެވެ. އަލިވާގެއަށް ވަންނަން އޭނާ ލަދުނުގަތްނަމަވެސް އަލިވާގެއަށް އޭނާ ވަދެހުންނަ ވާހަކަ ދައްކަން ރައްޔިތުން ލަދުގަނެއެވެ.

30 އަަހރުވަންދެން ގައުމުގެވެރިކަން އެކުރިގޮތަކަށް ކޮށްފައި ފޭބިއިރު މުޅިގައުމު މިވަނީ ޑްރަގުގެ ހާއްޔަކަށް ހަދައިފައެވެ. ޒުވާނުންގެ 40 އިންސައްތައަކީ ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި ޑްރަގުގެ ވަބާޖެހިފައިތިބިބަޔަކަށް ހަދާފައެވެ.

މީގެތެރެއިންވެސް އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއްކަމަކީ ކަށި ބޭނުންކޮށްގެން ހަށިގަނޑުގެތެރެއަށް ޑްރަގު ފޮނުވައިގެން މަސްތުވަމުންދާ މީހުންގެ އަދަދު ގިނަކަމެވެ. ޑަބްލިޔުއެޗްއޯފަދަ ޖަމާއަތްތަކުންވެސް ގެންދަނީ މިކަމާއިމެދު ކަންބޮޑުވާކަން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.

މިފަދައިން ކަށި ބޭނުންކުރުމަކީ އެއިޑވސް ފެތުރުމަށް އެންމެ ފަސޭހައިން މަގުފަހިވާ އެއްވަސީލަތްކަން މިހައިތަނަށް ހޯދުނު ހޯދުންތަކުންވަނީ ޔަގީންކުރެވިފައިކަމަށްވާތީއެވެ. މިކަންކަމާއިގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ސިއްހީ ޖަމިއްޔާތަކުން ރާއްޖެއަށް އިންޒާރު ދެމުންގެންދާތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ.

މިކަމާއިގުޅިގެން މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތް އޮނަރަބަލް އާމިނަތު ޖަމީލު ވިދާޅުވަނީ އޭޑްސް ޖެހުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަންތައްތައް ރާއްޖޭގައި މިހާރުވަނީ ވަރަށް ނުރައްކާ ހިސާބެއްގައި ކަމަށެވެ. މައުމޫނު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުންފޭބީ ގައުމަށް މިފަދަ ބިރުވެރިއެތައް ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތި ކުރުވާފައިކަމުގައެވެ.

މިކަމާއިގުޅިގެން ސަރުކާރުން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ބައެއް މައުލޫމާތު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އަރިސްކޮށްލާނަމެވެ.

ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާ ބަލިތަކާއި އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރުމުގައި އެއްކަށި ތަފާތު މީހުން ބޭނުންކުރުމަކީ އެޗް.އައި.ވީ، އޭޑްސް ޖެހުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ވަސީލަތްތައް ކަމަށްވާއިރު މިކަމަކީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ހިސާބަަށް ގޮސްފައިވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، މިކަން ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ މިއަދު ރާއްޖޭގެ އެޗް.އައި.ވީ ގެ ޙާލަތް ނުރައްކާތެރި ހިސާބަކަށް ގޮސްދާނެ ކަމުގެ ބިރު އުފެދިފައިވާކަން މިއަހަރު ކުރެވުނު "ބިހޭވިއަރަލް ސާރވޭ" ގެ ނަތީޖާއިން ދައްކާކަމުގައި ސެންޓަރ ފޮރ ކޮމިއުނިޓީ ހެލްތް އެންޑް ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އިން ހާމަކޮށްފިއެވެ.

ރާއްޖެއަކީ މިބަލީގެ އަސަރު އެންމެ ކުޑަކޮށް ފޯރާފައިވާ އެއްޤައުމު ކަމަށާއި ރާއްޖެއަށް އޭޑްސް ވަބާ 1992 ގައި ތަޢާރަފް ވީ ފަހުން މި ވޭތުވެދިޔަ 16 އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިންގެ ތެރެއިން 14 މީހަކު އެޗް.އައި.ވީ ހުރިކަމަށް ދައްކާފައިވާ ކަމަށް ސެންޓަރ ފޮރ ކޮމިއިނިޓީ ހެލްތް އެންޑް ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އިން ހާމަކޮށްފައި ވެއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އަންނަ ބިދޭސީންގެ މެދުގައި އެޗް.އައި.ވީ ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ޢަދަދު 140 ށް މައްޗަށް ގޮސްފައިވާކަމަށް އެ ސެންޓަރުން މަޢުލޫމާތު ދީފައި ވެއެވެ.

އެޗް.އައި.ވީ /އޭޑްސް ވަބާ އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ޖިންސީ ގުޅުމުން އަރާ ބަލިތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، އިންޖެކްޝަންގެ ސިފައިގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ޚާއްޞަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހިފައިވާ ކަމުގައިވެސް އެ ސެންޓަރުން މަޢުލޫމާތު ދީފައިވެއެވެ.

މި ސަރަޙައްދުގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެބޮޑަށް މިބަލީގެ އަސަރު ފޯރާފައިވާ ޤައުމުތަކަކީ އިންޑިޔާ، އިންޑޮނޭޝިޔާ، މިޔަންމާ އަދި ނޭޕާލްއެވެ.

ދުނިޔެއަށް އެޗް.އައި.ވީ/ އޭޑްސްގެ ނުރައްކާތެރިކަން ފެތުރެން ފެށުމާއި ގުޅިގެން ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހަކީ ދުނިޔޭގެ އޭޑްސް ދުވަސް ކަމުގައި ބައިނަލް އަޤްވާމީ ގޮތުން ދަނީ ފާހަގަކުރަމުންނެވެ. މިގޮތުން މިއަހަރުގެ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހަކީ ކުރީ އަހަރުތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ރާއްޖޭގައި އޭޑްސް ދުވަަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން، ގިނަ ޙަރާކާތްތަކެއް ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހެއް ކަމުގައި ސެންޓަރ ފޮރ ކޮމިއުނިޓީ ހެލްތް އެންޑް ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އިން މައުލޫމާތު ދީފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އޭޑްސް ބައްޔާ ބެހޭގޮތުން ޒުވާނުން އިތުރަށް ހޭލުންތެރި ކުރުވުމަށްޓަކައި "ފުޓްބޯލް ވީކް" ގެ ނަމުގައި ކުޅެވޭ ފުޓްސެލް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތާއި، "ފުޓްބޯލް ވީކް" ގެ ތެރޭގައި އެޗް އައި ވީ ޓެސްޓް ކުރުމަށް އެދޭފަރާތްތަކަށް މިނީ ދަނޑު އަދި ޔޫތްހެލްތް ކެފޭއިން ހިލޭ ވީ.ސީ.ޓީގެ ޚިދުމަތް ދިނުމާއި، ޑިސެމްބަރ 1 ން 4 އަށް ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ އެޗް.އައި.ވީ/ އޭޑްސް އަދި ޓީބީ ޕްރޮގްރާމް މެނޭޖަރުންގެ ބައްދަލުވުން ބޭއްވުމާއި، ޢަމަލީ ގޮތުން އާއްމު ފަރާތްތަކުން ބައިވެރިވެ މަޢުލޫމާތު އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ކުޅިވަރުތަކާއި ކުއިޒްތަށް ބޭއްވުން ހިމެނޭ ކަމަށް ވެސް އެސެންޓަރުން ބުނެފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް މިއަހަރުގެ އޭޑްސް ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމަށް ހިންގޭ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ބައެއް ޓީވީ، ރޭޑިއޯ ޗެނަލްތަކާއި ބައެއް ދުވަހުނޫސްތަކާއި ނޫސްމަޖައްލާތަކާއި، ލީފްލެޓް، ހޭންޑްއައުޓްސް އަދި ޕެމްފްލެޓްސް ފަދަ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް ޢާންމުންނަށް މަޢުލޫMާތު ފޯރުކޮށް ދިނުމާއި ރައްކާތެރި ލޭ ފަސޭހަކަމާއިއެކު ލިއްބައިދޭ ހަމައެކަނި ވަޞީލަތް ކަމަށްވާ އަމިއްލައަށް އެދިގެން ލޭ ހަދިޔާކުރުމާއި ބެހޭގޮތުން މަޢުލޫMާތު ދިނުމާއި ޞިއްޙީ މަޢުލޫMާތާއި ކައުންސެލިން ދިނުމާއި ހެލްތް ޗެކްއަޕް ހަދައިދިނުން ހިމެނެއެވެ. އަދި މިދުވަހާއި ގުޅިގެން ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިވާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން ބިދޭސީ މަސައްކަތު މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން މަޢުލޫMާތު ފެތުރުމަށްޓަކައި މަލްޓިލިންގުއަލް ޕްރޮގްރާމެއް ނޮވެމްބަރ 28 ން 29 ށް ޖުމްހޫރީ ޕާރކް އަދި ރާޅުގަނޑު ސަރަޙައްދުގައި ބޭއްވުން ވެސް ހިމެނޭކަމުގައި އެސެންޓަރުން މަޢުލޫމާތު ދީފައިވެއެވެ.

1981 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔެއަށް ތަޢާރަފް ވެފައިވާ އޭޑްސް ވަބާ 33 މިލިއަން މީހުންނަށް މިހާރު ޖެހި އޭގެތެރެއިން މިހާތަނަށް 2.5 މިލިއަން މީހުންނާއި ކުދިން މަރުވެގޮސްފައިވާ ކަމުގައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކޮންމެ ދުވަހަކު 7400 އެއްހާ މީހުން މިބަލީގެ ޝިކާރައަކަށް ވަމުންދެއެވެ. މީގެތެރެއިން 9.6 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ތަރައްޤީ ވަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހުންނެވެ.

2007 ވަަނަ އަހަރުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އެންމެ ބޮޑަށް މިބަލީގެ އަސަރު ފޯރާފައިވަނީ އެފްރިކާ ބައްރުގެ ޤައުމުތަކަށެވެ. މިގޮތުން އޭޑްސް ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ 67 އިންސައްތަ މީހުން ފެނިފައިވަނީ އެފްރިކާއިންނެވެ. އަދި އޭޑްސް ޖެހިފައިވާ 57 އިންސައްތަ މަރުވެފައި ވަނީވެސް އެފްރިކާ ޤައުމުތަކުންނެވެ.

އާކައިވް ކުރެވިފައިވާ ނުސްޚާ